ΕΝΑ ΓΡΑΜΜΑ ΠΡΟΣ ΓΟΝΕΙΣ ΤΕΛΕΙΟΦΟΙΤΩΝ

Illustration: Shrikrishna-Patkar

Αγαπημένοι μου γονείς,

Να ’μαστε λοιπόν εδώ, λίγες μέρες πριν τις —κατά τα λεγόμενα— «καθοριστικές» εξετάσεις. Μια απαιτητική περίοδο που τη ζούμε όλοι μαζί. Μέσα στο μυαλό μας, στο σπίτι, στις μικρές καθημερινές στιγμές. Αντικατοπρίζεται στον τρόπο που μιλάμε, αλλά και σε όσα δεν λέμε. Καθρεφτίζεται στα βλέμματα, στις παύσεις, στην ένταση που πότε φαίνεται και πότε απλώς υπάρχει.

Ως άνθρωποι που βλέπουμε τα παιδιά μας να προσπαθούν, να κουράζονται, να αγχώνονται — ταυτόχρονα δυσκολευόμαστε κι εμείς να διαχειριστούμε την αγωνία, την ευθύνη, την αβεβαιότητα. Για το αποτέλεσμα. Για το μέλλον τους. Για το αν θα είναι «εντάξει».

Γιατί, ας το πούμε καθαρά, οι εξετάσεις δεν είναι μόνο υπόθεση των παιδιών.

Είναι μια περίοδος που τη ζούμε οικογενειακά.

Και κάπου εκεί, αναπόφευκτα —και ανθρώπινα— μπλεκόμαστε.

Γιατί ενώ θέλουμε να στηρίξουμε, κάποιες φορές πιέζουμε. Ενώ θέλουμε να καθησυχάσουμε, μεταφέρουμε, άθελα μας, το άγχος μας. Ενώ θέλουμε να βοηθήσουμε, καταλήγουμε να ελέγχουμε.

Όχι επειδή δεν ξέρουμε.

Αλλά επειδή νοιαζόμαστε.

Αν λοιπόν νιώθουμε ότι «πρέπει να το κάνουμε σωστά», ίσως βοηθά να το δούμε λίγο αλλιώς...

Δεν χρειάζεται να κάνουμε περισσότερα. Χρειάζεται κυρίως να κάνουμε λίγο πιο συνειδητά αυτά που ήδη κάνουμε.

Μερικές πρακτικές συμβουλές που ίσως μας φανούν χρήσιμες:

1. Ρυθμίζουμε τον τόνο, όχι μόνο τα λόγια. Τα παιδιά δεν ακούν μόνο τι λέμε, αλλά κυρίως πώς το λέμε. Ένα απλό «όλα καλά;» μπορεί να βιωθεί ως φροντίδα ή ως έλεγχος, ανάλογα με τον τόνο. Μερικές φορές, μια ήρεμη παρουσία λέει περισσότερα από πολλές ερωτήσεις.

   
   

2. Δημιουργούμε μικρές «ανάσες» μέσα στη μέρα. Ένα κοινό γεύμα χωρίς συζήτηση για διάβασμα, μια μικρή βόλτα, μια στιγμή καθημερινότητας που δεν περιστρέφεται γύρω από τις εξετάσεις. Αυτές οι μικρές νησίδες κανονικότητας είναι πιο σημαντικές απ’ όσο φαίνονται.

   
   

3. Προσέχουμε τη στιγμή που επιλέγουμε να μιλήσουμε. Όταν το παιδί είναι ήδη φορτισμένο ή κουρασμένο, ακόμη και μια καλοπροαίρετη κουβέντα μπορεί να βιωθεί ως πίεση. Μερικές φορές το «τώρα δεν είναι η κατάλληλη στιγμή» είναι η πιο βοηθητική επιλογή.

   
   

4. Αν θέλουμε να βοηθήσουμε πρακτικά, ρωτάμε πρώτα. Το «Θες κάτι από μένα;» είναι πολύ πιο υποστηρικτικό από το να προσφέρουμε λύσεις χωρίς να μας έχουν ζητηθεί. Η αυτονομία σε αυτή τη φάση είναι σημαντική.

   
   

5. Δεν γεμίζουμε τη σιωπή από αμηχανία. Υπάρχουν στιγμές που το παιδί δεν θέλει να μιλήσει. Αυτό δεν σημαίνει ότι απομακρύνεται. Σημαίνει ότι προσπαθεί να ρυθμίσει τον εαυτό του. Η αποδοχή αυτής της σιωπής είναι στήριξη.

   
   

6. Δίνουμε σημασία στα «μικρά» σημάδια. Όχι μόνο στο διάβασμα, αλλά στο πώς κοιμάται, πώς τρώει, πώς αποσύρεται ή εκνευρίζεται. Αυτά συχνά λένε περισσότερα για το πώς είναι πραγματικά.

   
   

7. Φροντίζουμε τη σίτιση με απλό και διακριτικό τρόπο. Σε αυτή την περίοδο πολλά παιδιά είτε ξεχνάνε να φάνε, είτε τρώνε βιαστικά και πρόχειρα. Δεν χρειάζονται πιέσεις ή σχόλια («φάε λίγο ακόμα», «δεν τρως σωστά»), αλλά μια ήρεμη οργάνωση: διαθέσιμο φαγητό, μικρά και εύκολα γεύματα, μια υπενθύμιση χωρίς ένταση. Το φαγητό λειτουργεί υποστηρικτικά όταν προσφέρεται ως φροντίδα, όχι ως έλεγχος.

   
   

8. Δίνουμε σημασία στη βασική φροντίδα του σώματος. Ύπνος, ξεκούραση, λίγη κίνηση, ακόμα και ένα «έλα να κάνεις ένα ντους και να ξεκουραστείς λίγο» έχουν αξία. Όχι ως υποδείξεις, αλλά ως υπενθύμιση ότι το σώμα χρειάζεται φροντίδα για να αντέξει την προσπάθεια. Συχνά, αυτό που δείχνει «αμέλεια» είναι στην πραγματικότητα εξάντληση.

   
   

9. Φροντίζουμε τη δική μας αποφόρτιση. Μιλάμε κι εμείς κάπου, βγαίνουμε, παίρνουμε απόσταση. Δεν είναι πολυτέλεια — είναι αναγκαίο. Ένας γονιός που έχει λίγο χώρο μέσα του μπορεί να δώσει χώρο και στο παιδί του.

   
   

10. Κρατάμε τις προσδοκίες μας ρεαλιστικές. Θέλουμε το παιδί να προσπαθήσει, αλλά όχι να νιώθει ότι πρέπει οπωσδήποτε να πετύχει ένα συγκεκριμένο αποτέλεσμα. Εννοείται πως θέλουμε το παιδί μας να τα καταφέρει — είναι ανθρώπινο. Αλλά προσπαθούμε να μη γίνεται αυτό ένα βάρος που το κουβαλά μόνο του. Η προσπάθεια χρειάζεται στήριξη, όχι πίεση.

    
    

11. Αν υπάρξει ένταση, δεν βιαζόμαστε να τη διορθώσουμε. Οι μικρές συγκρούσεις είναι αναμενόμενες. Ο τελειόφοιτος υπό ατμό, κάπου θα ξεσπάσει. Δεν υπάρχει πιο ασφαλές πλαίσιο από το σπίτι του για να το κάνει. Αυτό που έχει σημασία είναι να υπάρχει μετά επανασύνδεση — ένα ήρεμο «εντάξει, σε καταλαβαίνω» χωρίς ανάλυση.

    
    

12. Θυμόμαστε τον ρόλο μας: δεν είμαστε επιτηρητές της προσπάθειας, αλλά το «ασφαλές μέρος» στο οποίο επιστρέφει. Αυτό είναι που θα κουβαλήσει, πολύ περισσότερο από το αποτέλεσμα.

    
    

Και κάτι τελευταίο, ίσως το πιο σημαντικό...

Τα παιδιά μας δεν χρειάζονται τέλειους γονείς σε αυτή τη φάση. Χρειάζονται παρόντες γονείς.

Γονείς που αντέχουν να βλέπουν το παιδί τους να δυσκολεύεται χωρίς να πανικοβάλλονται. Που μπορούν να μείνουν δίπλα του χωρίς να το τραβούν ή να το σπρώχνουν.

Αν κάποιες στιγμές νιώθουμε ότι δεν τα κάνουμε «σωστά», είναι επειδή κανείς δεν περνά αυτή την περίοδο χωρίς αμφιβολίες.

Και ίσως τελικά αυτό που μένει δεν είναι αν ειπώθηκαν οι σωστές φράσεις ή αν ακολουθήθηκαν οι «σωστές» πρακτικές.

Αυτό που μένει είναι το βίωμα του παιδιού ότι, μέσα σε μια απαιτητική και αγχωτική φάση, δεν ήταν μόνο του. Ότι υπήρχε ένας ενήλικας που άντεχε μαζί του.

Αν μπορέσουμε να κρατήσουμε αυτό — όχι τέλεια, αλλά αρκετά — τότε έχουμε δώσει εμπειρία σχέσης.

Και αυτή, θα τα συνοδεύει πολύ πιο μακριά από οποιαδήποτε εξεταστική περίοδο.

Καλή δύναμη!